het failliet van de regel van drie

dat was de titel van mijn opinie in DM van zaterdag 2 juni.
het is een regel die mij indertijd en zelfs vandaag nog zinnig en vooral noodzakelijk leek. maar ik ben me bewust van de onvolmaaktheid van deze regel. dat probeerde ik duidelijk te maken in dat stukje, alleen zijn 500 woorden wel heel weinig om dingen gezegd te krijgen.
Links, vrouw en lid van een etnisch-culturele minderheid. dat zijn de voorwaarden opdat ik stem op een kandidaat.
maar wat is links? tegenwoordig verkondigen de meeste partijen hetzelfde verhaal. het gaat over veiligheid, over de intoming van de stroom nieuwkomers door een strenger asielbeleid en het aanscherpen van de criteria voor gezinshereniging, het haast criminaliseren van 'gemengde' huwelijken wanneer er verblijfsrechten uit kunnen voortvloeien. Het gaat om de zogenaamde neutraliteit van de overheid die tot gevolg heeft dat gemotiveerde jonge studentes geen vrijwilligerswerk meer kunnen doen bij de Stad Antwerpen omwille van het dragen van de hoofddoek. Het gaat over diversiteit en feesten maar veel minder over het effectief bestrijden van ongelijkheid en racisme. Geen enkele 'linkse' partij durft werkgevers te confronteren met hun verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat mensen uit etnisch-culturele groepen evenredig in hun bedrijven aanwezig zijn. links staat voor progressief, open en strijdvaardigheid wanneer het gaat om de verdediging van de rechten van de zwakkeren in de samenleving. dat verhaal hoor ik niet meer van een partij als de Sp-a.
na de verkiezingen van gisteren is het duidelijk dat Vlaanderen geen zin heeft in links. Links heeft afgedaan. de Vlaming wil, zoals Herman de Croo in een reactie op de rampzalige uitslag voor zijn partij zei, een borstel die er nog grover doorgaat dan de vorige. een nieuwe borstel keert beter. Harder, grondiger, radicaler. Hebben Vlamingen een sadomasochistisch trekje?
Ik stem vrouw omdat ik het nog steeds een schande vind dat anno 2007 in heel West-Europa de vrouwelijke presidentes en premiers op één hand te tellen zijn. omdat ik vind dat vrouwen een andere aanpak hebben. daarmee zeg ik niet dat ze beter zijn dan mannen, het is gewoon een andere touch. oog voor andere gevoeligheden, andere invalshoeken.
net zoals met mensen uit een etnisch-culturele minderheid. Competentie is uiteraard wel belangrijk. Maar ik ga ervan uit dat vrouwen en mensen uit een etnisch-culturele minderheid even competent kunnen zijn als de mensen uit de meerderheidsgroep.
of even incompetent.
dan hebben we te maken met een slechte politica. niet gemaakt voor de politiek. het is dan ook onredelijk de oorzaak van die incompetentie te gaan zoeken in gender of in etnie.
en misschien is het dat wat er is misgelopen. dat de grote politieke partijen zich plots bewust werden van het groot kiezerspotentieel bij de nieuwe Belgen en dan maar gauw gauw een aantal exotica's op hun lijsten hebben gezet.
louter en alleen op grond van hun looks en achtergrond. Inhoud bleek minder belangrijk, althans, het was wel belangrijk dat deze exotica's niet afweken van het mainstream discours. ze moesten er vanbuiten exotisch uitzien, maar van binnen moesten ze zo wit zijn als Jef en Annemie en ze moesten zich vooral zo weinig mogelijk opwerpen als woordvoerders of verdedigers van de eigen gemeenschap. enkel de uiterlijke diversiteit is tolereerbaar. de regel van drie is niet volmaakt, maar goed, zolang dat evenwicht niet bereikt is, zolang er geen afspiegeling is van de samenleving in de politiek, hou ik mij eraan. ik verwees naar Rachida Dati, minister van justitie, de eerste vanuit de etnisch-culturele minderheid in Frankrijk. maar spijtig genoeg als lid van een rechtse partij van de harde lijn. alweer een bewijs dat de regel van drie niet zaligmakend is. ik ben gefascineerd door het personage Dati. een self-made woman die zelf haar weg zocht en zonder twijfelen recht op haar doel afging. een vrouw met een plan. opportunistisch tot en met, maar wat een durf! toch wat anders dan onze onzekere exotica's die zich nog al te vaak laten manipuleren door de partijen en geen kans krijgen om ook mee richting te geven aan de koers die er gevolgd wordt. die maar wat meezwalpen zonder goed te weten waar ze dit keer naartoe geleid zullen worden. Politiek is inderdaad niet voor doetjes.

[DM] Rachida Lamrabet: Ik stem links en vrouw. Ik stem op Zohra Othman.

[DM] Rachida Lamrabet: Ik stem links en vrouw. Ik stem op Zohra Othman.

Trop is teveel

[noot van de webmaster: Rachida heeft problemen om op de blog in te loggen, daarom post ik dit bericht van haar even onder mijn eigen naam]

Er is zoveel waarover ik had willen schrijven. Maar ik slaagde er niet de informatiestroom te ordenen en er klaarheid in te zien. Vandaar de stilte.

Ik had het willen hebben over Nawal El Saadawi. De Egyptische schrijfster van onder andere de Gesluierde Eva. Zoveel jaar geleden was zei voor mij een openbaring die mij en mijn beste vriendin Najat, ertoe aanzette een revolutie te ontketenen vanuit onze kamer in Borgerhout. De revolutie bleef theorie. Helaas.
Een aantal weken terug kwam El Saadawi in het nieuws. Deze stilaan bejaarde dame zou, op het ogenblik dat ze door Europa trok, in eigen land, door Moslimpuriteinen, ter dood veroordeeld zijn wegens een toneelstuk waarin ze een stakende God opvoert. Godslasterlijk volgens een aantal onwrikbare baardmannen.
Ik vroeg mij af waar de grenzen lagen voor een schrijver. En wie geeft die grenzen aan? Kan je over alles schrijven of blijf je van bepaalde zaken gewoon af? Bijvoorbeeld uit eerbied, uit de bekommernis niemand te willen kwetsen of gewoon uit lijfsbehoud?

Niet lang daarna een ander bericht, ditmaal over Tariq Ramadan. Kleinzoon van de Egyptische Moslimbroeders, in hoeverre hij dat gedachtegoed ook heeft overgeërfd, weet ik niet.
Dat hij niet onbesproken is, mag duidelijk zijn. Naar aanleiding van een debat over de interculturele, interreligieuze samenleving, was hij, zoals vaak gebeurd, uitgenodigd door een grote organisatie om te komen spreken in Brussel, op de ULB.
Dat was buiten de rector van de universiteit gerekend. Die vond namelijk dat hij zijn veto moest stellen.
Ramadan was niet welkom op de campus omdat “hij niet bijdroeg tot een harmonisch samenleven van de verschillende gemeenschappen. Iemand die niet bijdroeg tot de integratie van moslims.”
Ik vroeg me af of diezelfde rector een Bart de Wever ook de toegang zou weigeren. De Wever is volgens mij ook niet het toonbeeld van een bruggenbouwer tussen de verschillende gemeenschappen in dit kleine land.
Ramadan had bij mijn weten nooit opgeroepen tot een heilige oorlog. Het lijkt erop dat een veelvoud aan ideeën tolereerbaar zijn op voorwaarde dat ze niet teveel botsen met de gangbare meningen en opvattingen. Verrijkening en echte uitwisseling vertrekt niet op die basis. Echte uitwisseling is niet risicoloos omdat het de mogelijkheid met zich meebrengt dat je afstand kan doen van je eigen ideeën en je je de ideeën van de ander eigen zou kunnen maken. Dat is mijn gedacht.

En dan was er de massatrouw op 21 maart, op de internationale dag tegen het racisme.
21 maart 1960 Sharpeville, Zuid-Afrika. Zwart betoogde tegen het apartheidsregime. Blank vuurde.
69 doden.
De trouw dan op 21 maart 2007.
Yves De Smet van De Morgen vond de hele gebeurtenis van een aandoenlijke schattigheid. (DM 22 maart)
Wouter van Bellingen is uniek volgens Yves De Smet omdat hij zich niet wrokkig, vernederd of gefrustreerd opstelt, maar racisme countert met goedgemutstheid, een bulderlach en een positieve ingesteldheid.
Met een Bruegeliaans gebaar een snuit trekken tegen de onverdraagzaamheid, de kilte en de bitterheid..
Wel ja, laten we feesten en slempen en dansen en zoenen. Het leven moet niet altijd kommer en kwel zijn.
Iedereen heeft het gehoord.
Feesten tegen de onverdraagzaamheid, dat is de weg en niet dat wrokkig gedoe van gefrustreerde slachtoffers om werkgevers of verhuurders die zich racistisch opstellen voor de rechter te slepen.
Al lachend de strijd aanbinden tegen racisme.
Wordt een donkere vrouw door een groep jongeren uitgemaakt voor zwarte apin? Meest gepaste reactie volgens De Smet: een bulderlach van jewelste. Hoe verfrissend.
Een jong koppel met een kindje zijn op zoek naar een huurwoning in Mechelen. Ze hebben allebei een vast contract. Maar aan de telefoon doet hun vreemde naam telkens weer de huiseigenaar er plotseling aan herinneren dat er reeds een optie genomen werd op het appartement. Lachen! Choukran! Misschien moeten ze nog een grapje vertellen ter afsluiting van het telefoongesprek om aan te tonen dat ze joviaal en zeker niet wrokkig zijn na de zoveelste afwijzing.
Geen slachtoffers. Daar krijgen Vlamingen het zuur van.
Als ik De Smet mag geloven willen Vlamingen alleen op muziek hand in hand lopen.
Op z’n Bruegeliaans nog wel.
Maar als ik mij niet vergis, lachen de boeren die op de schilderijen de “boerenbruiloft” en “boerendansen” worden afgebeeld, niet.
Het lijkt alsof Bruegel ons iets wilde zeggen over de levensomstandigheden van de boeren aan het einde van de Late Middeleeuwen, begin van de Nieuwe tijd. Over armoede, ziekte en het feodale stelsel.
In welke wereld worden we wakker na het feest? Na de roes?
Zal de wereld er na dat gefeest en dat mooie zwart en wit en hand in hand er beter uitzien?
Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen zuurpruim die tegen feesten en luchtigheid is. Maar het stuit me tegen de borst dat zo iemand als een Yves de Smet, die veilig in zijn Vlaanderenland zit, die nooit of te nimmer omwille van zijn afkomst, zijn huidskleur of zijn levensovertuiging uitgespuwd zal worden of gediscrimineerd, dat uitgerekend zo iemand ons, dus mij ook en al die anderen, de les spelt over hoe wij ons moeten gedragen wanneer we geconfronteerd worden met racisme en haat.
Het leven is geen feest. Ook al maakte Bruegel daar mooie schilderijen over.
Ik was dus redelijk gedegouteerd.
Zal de werkloosheid bij allochtonen teruggedrongen zijn? Zullen de uniefs en hogescholen volstromen met studenten met een niet-Vlaamse naam en zal de stad Antwerpen eindelijk inzien dat objectiviteit en professionaliteit niet afhangt van een stuk stof op je hoofd?

En dan die hele discussie over allochtone schrijvers. Over de zin of de onzin van zo een opdeling of zo een etiket. Over welke thema’s wel en welke niet. Over rolmodel zijn of juist niet.
Zeg eerlijk, je zou toch van minder beginnen te hyperventileren?
Zoals ik het zie is dat ik, als ik de kans krijg, wil schrijven over hetgeen ik ken, vertrekkend vanuit mijn referentiekader, met het doel iets te zeggen waarvan ik vind dat het zinvol is om over te schrijven. Dus sociaal betrokken en realistisch.
Die kunststroming ligt ondertussen ook al een tijdje achter ons, maar volgens de Flair komen alle trends wel eens terug, dus daarover maak ik me geen al te grote zorgen.

Rachida.

Een contingent allochtone schrijvers

Zijn er quota voor bepaalde categoriën van schrijvers?
Kan je schrijvers opdelen in categoriën?
Op grond van wat?
Stijl?
Thematiek?
Afkomst?
Als uitgevers deze indeling hanteren dan is het inderdaad te laat om je werk aan te bieden bij een uitgever waar nu, gelijktijdig, een aantal 'allochtone' schrijvers debuteren.
Het contingent allochtone schrijvers is bereikt, genoeg, er is verzadiging. Over naar iets anders.
Kijken hoe het staat met het contingent schrijvers met een lichamelijke handicap of het contingent holebi schrijvers.
Te laat.
Hadden we niet gezegd dat we dat juist niet wilden? Dat we weigerden onder een exotische verzameling te worden gedreven?
Maar we doen het zelf.

Niet alleen zien de anderen ons zo, maar wat veel dramatischer is, is dat we onszelf op die manier bekijken.
We roepen heel hard (maar met een zeer zwakke overtuiging) dat we zeker niet willen zijn wat de anderen van ons willen maken: exotisch, nieuw, schattig Nederlands met een beetje haar op, niet erg.
Mark Cloostermans, recensent van de Standaard, stelde ons 'allochtone schrijvers' immers gerust in zijn recensie van het boek Kifkif.
Hij had extra stof gekocht voor zijn mantel der liefde.
Daarmee was hij in zijn goedhartigheid bereid om onvermijdelijke taal- en stijlfouten toe te dekken. Hoe lief.
En nu ontdek ik tot mijn ontsteltenis dat we zelf een enorm probleem hebben met onze eigenheid.
Een vette kluif voor psychologen als je het mij vraagt.

Beste,

jullie weten hoe ik erover denk hé.
over identiteit, perceptie en stereotypen kunnen we lang doorbomen. maar wat voor mij belangrijk is, is te kunnen schrijven. iets zeggen.
iets zeggen dat relevant is, hoop ik.
moet ik me dan nog gaan bezig houden met randfenomenen? hoe ik wordt gezien, hoe er op mij wordt gereageerd, is dat mijn verantwoordelijkheid?
moet ik proberen te veranderen wat mensen over mij denken?
ik ben eerder geneigd om te zeggen, neen.
tegen racisme reageer ik uiteraard.
heb ook geen zin om ingeschakeld te worden in een groots volksopvoedkundig project.
het enige dat ik wil is een verhaal vertellen.
vanuit het standpunt van mijn personages.
sommigen zullen er iets aan hebben, anderen zullen het onzin vinden. anderen zullen denken dat ik voorgetrokken word omwille van mijn afkomst.
ik wil daar wel over in debat treden, maar het belangrijkste blijft dat schrijven. hoe kan ik meer tijd krijgen om te schrijven, hoe zorg ik ervoor dat ik niet voortdurend het gevoel heb dat dat schrijven zo ergens aan de rand van mijn leven gebeurd, terwijl ik daar eigenlijk fulltime mee bezig wil zijn, serieus?
ik wil ook een eerlijke beoordeling krijgen op mijn geschrijf. niet zeggen dat het fantastisch is terwijl het misschien gênant slecht geschreven is.
en dus, nog steeds hetzelfde dat ik blijf zeggen, go for it!
schrijven, dat is wat telt, de rest is bijzaak. en profiteer van de kansen die je krijgt, gebeurt ook niet elke dag.

Rachida

oef!

het was even zoeken, maar hier ben ik dan.
en nu?

Rachida